تعریف یونسکو از سواد: “باسوادی توانایی شناخت٬ درک٬ تفسیر٬ ساخت، برقراری ارتباط و محاسبه در استفاده از مواد چاپ‌شده و نوشته‌شده مربوط به زمینه‌های گوناگون است. باسوادی زنجیره آموزشی را که توانایی رسیدن به اهداف، توسعهٔ دانش و پتانسیل، و شرکت کامل در جامعه‌ای بزرگتر را برای یک فرد فراهم می‌کند، دربر دارد”(Information literacy).

برای شکل گیری آموزش پنج عامل درگیر می شوند: معلم، فراگیر، کلاس درس، محتوا، طرح درس

در کلاس های سنتی این پنج اصل در کنار هم قرار میگیرند و با حالت داینامیک میتوانند ضعف های هم را بپوشانند!
به عنوان مثال اگر طرح درس ضعیف باشد ولی معلم قوی باشد جبران می شود. یا فراگیر قوی باشد و معلم ضعیف باشد، قدرت فراگیر جبران میکند و تقریبا در آموزش خللی ایجاد نمیکند.
در کل این پنج عامل با حالت های پویا و داینامیکی که در ساختار سنتی وجود دارد میتوانند ضعف های هم را بپوشانند و آموزشی را شکل دهند.

ساختار آموزش الکترونیکی چطور می باشد؟ چه عامل هایی دخالت دارند؟

در  ساختار آموزش الکترونیکی، کلاس درس حذف میشود، فراگیر سر جایش باقی میماند، و معلم ،طرح درس و محتوای آموزشی همه تبدیل می شوند به چیزی به نام محتوای الکترونیکی! (در اینجا محتوای الکترونیکی را جدا از LMS نمیدانیم!).

محتوای الکترونیکی کنونی کاملا ثابت و ایستا  تهیه می شوند! برای همین بسیار در آموزش ضعیف هستند. اگر فراگیر ضعیف باشد مطمئنا در این ساختار ایستای کنونی آموزشی صورت نمیگیرد.
اگر بتوانیم محتوای پویایی تولید کنیم میتوانیم تا حدی ضعف موجود در آموزش الکترونیکی را بپوشانیم یعنی محتوایی داشته باشیم با بازخوردی که از فراگیر بدست می آورد خود را تغییر دهد.
ولی آیا تولید محتوای پویا (که بر اساس سطح فراگیر تغییر کند و بروز رسانی شود) کافی می باشد؟

در ساختار سنتی آموزش و پرورش ایران “انتقال علم” صورت میگیرد فراگیر طوطی وار درس ها را حفظ میکند چون این انتقال علم در طول شش ماه تا نه ماه صورت میگرد برای فراگیر جا می افتد و بدون کاربردی فراگیر حفظ میکند و اگر فراگیر خودش این علم که به او انتقال داده شده است تکرار نکند به راحتی فراموش میکند! به عنوان مثال از یک دانشجوی ترم اول دانشگاه بپرسید جذر یک ۶رقمی را بدون ماشین حساب محاسبه کند، مطمئنا نمیداند چون فقط علم منتقل شده است و حفظ کرده و بعد چند سال فراموش کرده  است.

آیا در ساختار آموزش الکترونیکی و محتوای الکترونیکی میتوان انتقال علم داشت؟ و اثربخش بود؟
محتوای الکترونیکی که علم را منتقل کند، می تواند به وجود بیاید(تقریبا تمام محتوای های موجود از این دست می باشند!!)، ولی مطمئنا اثربخش نمی باشد. اگر بخواهیم در محتوای الکترونیکی صرفا انتقال علم صورت گیرد محتوای الکترونکی هیچگونه اثربخشی نخواهد داشت.

چه باید کرد؟
در محتوای الکترونیکی نباید انتقال علم صورت بگیرد! بلکه باید اکتشاف علم صورت گیرد، خوشبختانه با امکانات موجود  میتوان شرایط اکتشاف علم را برای فراگیر فراهم کرد. به عنوان مثال با محیط های چند رسانه ای یا سیستم های پیشرفته کامپیوتری میتوان فراگیران را به سمت اکتشاف علم راهنمایی کرد.
جدا از شرایط اکتشاف علم، ساختار محتوا باید پویا و داینامیک باشد، برا اساس رفتار های فراگیران در طول دوره تغییر کند.

بطور خلاصه: با تولید محتوای الکترونیکی پویا (با بازخورد فراگیر تغییر کند) و  راهنمایی فراگیر به سمت اکتشاف علم (با استفاده از تکنولوژی های روز) می توان تا حدود زیادی اثر بخشی محتوا محتوای الکترونیکی را افزایش داد.

یکبار دیگر تعریف سواد را بخوانید!!!  در حالت کلی تر در تولید محتوای الکترونیکی باید هدف اصلی را دقیقا بر روی تعریف سواد(ی که یونسکو داده است)  قرار دهیم تا از اثربخشی محتوای الکترونیکی مطمئن شویم.

منبع :http://blog.scormedu.com